Diễn đàn Biển ASEAN mở rộng lần thứ 8 (EAMF-8) diễn ra theo hình thức trực tuyến kết hợp trực tiếp mới kết thúc ngày 15/12, với sự tham dự của đại diện các nước ASEAN và 8 nước đối tác Úc, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, New Zealand, Hàn Quốc, Nga và Mỹ...

Tại hội nghị, các đại biểu đều nhấn mạnh tầm quan trọng của không gian biển đối với an ninh, ổn định, phát triển và thịnh vượng của mỗi quốc gia, theo đó chia sẻ sự cần thiết phải tăng cường hợp tác về biển.

Nhiều lĩnh vực ưu tiên đã được đề cập, trong đó bao gồm bảo đảm an ninh, an toàn và tự do hàng hải, ngăn ngừa sự cố, xây dựng lòng tin và môi trường thuận lợi cho việc giải quyết các tranh chấp biển, thúc đẩy phát triển kinh tế biển cũng như bảo vệ môi trường, xử lý rác thải nhựa và chống đánh bắt cá trái phép… 

Trước tình hình nhiều quốc gia đang xây dựng và triển khai chiến lược, sáng kiến riêng về hợp tác biển, các đại biểu cho rằng cần thúc đẩy sự gắn kết giữa các chiến lược, sáng kiến này cũng như bảo đảm hài hoà, bổ trợ cho các chiến lược, kế hoạch của khu vực.

Trung Quốc đề xuất thiết lập đối tác kinh tế biển xanh với ASEAN
Ngư dân Phú Yên đánh bắt cá ngừ đại dương. Ảnh: TTXVN

Hội nghị đã nghe các bài trình bày của đại biểu Ấn Độ về Sáng kiến Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (IPOI) do Thủ tướng Modi đưa ra tại Cấp cao Đông Á lần thứ 15 (tháng 11/2020) và của đại biểu Trung Quốc về đề xuất thiết lập Đối tác kinh tế biển xanh ASEAN-Trung Quốc. 

Ghi nhận kết quả hợp tác biển thời gian qua trong các khuôn khổ của ASEAN và khu vực, các đại biểu cũng dành nhiều thời gian trao đổi về những thách thức đang nổi lên trên biển, trong đó có nạn đánh bắt cá trái phép, đánh bắt cá quá mức, ô nhiễm và suy thoái môi trường biển, rác thải nhựa, tội phạm trên biển, lao động cưỡng bức, buôn bán người, biến đổi khí hậu, an ninh lương thực…

Ngoài ra, các tranh chấp trên biển tiếp tục diễn biến phức tạp, căng thẳng và nguy cơ xảy ra sự cố, va chạm ngày càng gia tăng, cùng với các yêu sách, hành động trái với luật pháp quốc tế, gây phương hại tới hoà bình, an ninh và trật tự pháp luật trên biển.

Các đại biểu khẳng định vai trò của luật pháp quốc tế và Công ước Luật biển, các quốc gia dù lớn hay nhỏ đều bình đẳng và có trách nhiệm tuân thủ luật pháp quốc tế. Một số học giả đã trình bày về những vấn đề liên quan tới luật pháp quốc tế, bao gồm quy định trong Công ước Luật biển về các hoạt động quân sự và việc giải quyết tranh chấp có liên quan, về tính ổn định và thay đổi trong Luật biển và về khả năng xây dựng bộ quy tắc nhằm ngăn ngừa sự cố trên biển.   

Nhiều đại biểu tiếp tục thể hiện quan ngại về những diễn biến phức tạp trên Biển Đông, trong đó có các hoạt động quân sự hoá, làm phức tạp tranh chấp và gia tăng căng thẳng, vi phạm luật pháp quốc tế…

Nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại, xây dựng lòng tin, thượng tôn pháp luật, không quân sự hoá, kiềm chế, không có hành động làm phức tạp tình hình, giải quyết hòa bình các tranh chấp và đặc biệt cần tuân thủ nghiêm chỉnh luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Luật biển với vai trò khung khổ pháp lý điều chỉnh mọi hoạt động trên các vùng biển và đại dương.

Hội nghị chia sẻ tầm quan trọng của việc bảo đảm thực hiện đầy đủ, hiệu quả Tuyên bố về Ứng xử của các bên ở Biển Đông và sớm đạt được Bộ Quy tắc ứng xử (COC) hiệu lực, thực chất và phù hợp với luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Luật biển.

Trong bối cảnh đàm phán xây dựng COC trong năm 2020 bị trì hoãn do tác động của đại dịch Covid-19 trong năm 2020, các đại biểu ASEAN và Trung Quốc khẳng định sẽ nỗ lực hết sức để nối lại đàm phán trong năm 2021.

Thành Nam

Nhiều thách thức nổi lên, gây phương hại trật tự pháp luật trên biển

Nhiều thách thức nổi lên, gây phương hại trật tự pháp luật trên biển

Có các hoạt động làm phức tạp tình hình, gây phương hại trật tự pháp luật trên biển là một trong những vấn đề mà diễn đàn biển ASEAN nhìn nhận.