Taliban hiện nay rất khác so với những gì thường thấy trong các chương trình tin tức trên truyền hình về lực lượng này hồi cuối những năm 1990. Chất lượng truyền hình tất nhiên đã được cải thiện, nhưng giới quan sát cũng nhận thấy sự thay đổi đáng kể ở diện mạo của nhóm.

Taliban giàu tới mức nào?
Các quan chức Taliban tham dự cuộc đàm phán với đại diện Chính phủ Afghanistan ở Doha, Qatar ngày 12/8. Ảnh: Reuters

Theo báo India Today, các tay súng Taliban không còn trông nghèo nàn, rách rưới như giai đoạn cai trị Afghanistan 1996 - 2001. Những tay súng Hồi giáo này hiện ăn mặc tươm tất, để kiểu tóc gọn gàng và được trang bị các vũ khí mới tinh. Họ thậm chí còn sử dụng các xe quân sự hiện đại đi tuần ở những thành phố vừa chiếm được trong chiến dịch tổng tấn công chớp nhoáng, giành quyền kiểm soát Afghanistan vừa qua.

Lí do cho sự thay đổi trên bắt nguồn từ một thực tế rằng Taliban khá rủng rỉnh về tiền bạc.

Taliban giàu tới mức nào?
Các tay súng Taliban đang đứng canh gác trên một đường phố Kabul ngày 16/8. Ảnh: AP

Năm 2016, tạp chí Forbes từng xếp Taliban đứng thứ 5 trong danh sách 10 tổ chức khủng bố giàu có nhất thế giới, với doanh thu hàng năm là 400 triệu USD. Vào thời điểm đó, tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng đứng đầu danh sách với doanh thu 2 tỷ USD.

Theo Forbes, các nguồn thu chính của Taliban là từ buôn bán ma túy, tiền bảo kê và các khoản đóng góp của người ủng hộ. Đài RFE trích dẫn một báo cáo bị rò rỉ của NATO đánh giá, ngân sách hàng năm của Taliban trong năm tài khóa 2019 - 2020 đã lên tới 1,6 tỷ USD, tăng 400% trong vòng 4 năm so với con số ước tính năm 2016 của Forbes.

Đài RFE liệt kê cụ thể rằng, nhóm vũ trang Hồi giáo cực đoan thu được 464 triệu USD từ các hoạt động khai thác mỏ, 416 triệu USD từ buôn bán ma túy, 240 triệu USD từ các khoản đóng góp của nước ngoài, 240 triệu USD từ xuất khẩu, 160 triệu USD thuế (được tin thực chất là doanh thu từ các hoạt động bảo kê, tống tiền) và 80 triệu USD từ bất động sản.

Taliban giàu tới mức nào?
Các phần tử Taliban được cử giám sát sân bay quốc tế Kabul ngày 16/8. Ảnh: AP
 
Taliban giàu tới mức nào?
Các tay súng Taliban trên xe quân sự ở Kandahar ngày 13/8. Ảnh: India Today

Báo cáo của NATO ám chỉ, giới lãnh đạo Taliban đang theo đuổi chế độ tự cung, tự cấp để trở thành một thực thể chính trị và quân sự độc lập. Trong những năm qua, phong trào này đã giảm bớt sự phụ thuộc vào các khoản tài trợ và đóng góp của nước ngoài.

Vào năm 2017 - 2018, Taliban được cho là đã nhận ước tính khoảng 500 triệu USD hay khoảng một nửa tổng số ngân sách của mình khi đó từ các nguồn tài trợ của nước ngoài, nhưng con số này đã giảm xuống còn khoảng 15% tổng doanh thu của nhóm vào năm 2020. 

Cùng năm tài khóa, ngân sách chính thức của Chính phủ Afghanistan là 5,5 tỷ USD, nhưng chỉ không đầy 2% trong số đó được phân bổ cho quốc phòng. Phần lớn chi phí cho các hoạt động "giữ Taliban tránh xa khỏi Afghanistan" lúc đó do phía Mỹ đài thọ.

Tính tổng cộng, Mỹ đã phải bỏ ra xấp xỉ 1.000 tỷ USD trong suốt gần 20 năm qua để trực tiếp chiến đấu chống lại Taliban hoặc đào tạo các lực lượng Afghanistan chống lại những kẻ nổi dậy. Xét về lợi tức đầu tư (ROI), Taliban rõ ràng đang kiếm được nhiều tiền hơn từ những đồng vốn bỏ ra đầu tư ở quốc gia Nam Á.

Vì vậy, nhóm được cho là có động lực lớn để nhanh chóng xúc tiến chiến dịch tấn công thần tốc thâu tóm quyền kiểm soát Afghanistan, lấp đầy những lỗ hổng mà các lực lượng Mỹ và NATO đã bỏ lại sau khi rút hết quân khỏi quốc gia này.

Tuấn Anh

>>> Chiến sự ở Afghansitan

Tổng thống Afghanistan 'bỏ trốn' ra nước ngoài, Taliban tuyên bố chiến thắng

Tổng thống Afghanistan 'bỏ trốn' ra nước ngoài, Taliban tuyên bố chiến thắng

Taliban tuyên bố giành chiến thắng trong cuộc chiến kéo dài 2 thập kỷ chống ngoại binh và chính phủ được phương Tây hậu thuẫn ở Afghanistan, sau khi các thành viên của nhóm chiếm được dinh tổng thống ở Kabul.

Những con số giật mình về cuộc chiến Afghanistan

Những con số giật mình về cuộc chiến Afghanistan

Cuộc chiến dài nhất của Mỹ tại Afghanistan sắp kết thúc với phần thắng thuộc về kẻ thù mà Mỹ đã đánh bại cách đây gần 20 năm.