Để thúc đẩy các yêu sách táo tợn tại Biển Đông, Trung Quốc dựa vào các lực lượng phi chính quy gọi là dân quân biển.

Tháng 10/2015, khi chiến hạm Mỹ USS Lassen đi qua đá Subi, một hòn đảo nhân tạo mà Trung Quốc xây dựng trái phép trên Biển Đông, một số tàu thương mại và tàu cá của Trung Quốc đã lao tới bao vây.

Tàu Lassen khi đó thực hiện một chiến dịch tự do hàng hải (FONOP), nhằm thể hiện cam kết của Mỹ duy trì cách tiếp cận mở đối với khu vực này, nơi Trung Quốc đưa ra yêu sách phi lý bao trùm phần lớn diện tích biển. Trung Quốc sử dụng một lực lượng không chính quy để truyền thông điệp phản đối của họ đối với FONOP: các tàu xuất hiện sẽ bị bao vây bởi dân thường, nhưng rất có thể trên thực thế lực lượng này bị kiểm soát bởi nhà nước Trung Quốc và thực hiện lệnh của quân đội Trung Quốc (PLA).

Để thúc đẩy các yêu sách táo tợn tại Biển Đông, Trung Quốc ngày càng dựa vào các lực lượng phi chính quy như dẫn chứng trên. Đội quân này được gọi là lực lượng dân quân biển.

Biển Đông, vụ kiện Biển Đông, tàu chiến, tập trận

Giới phân tích cho rằng tàu cá là 'công cụ tuyệt vời' của Trung Quốc trong chiến lược bá chiếm Biển Đông. Ảnh Reuters.

Theo ghi nhận của giới quan sát, gần đây, các đơn vị dân quân biển của Trung Quốc đóng vai trò quan trọng trong rất nhiều vụ sự cố tại các vùng biển quốc tế: năm 2012, họ tham gia vụ Trung Quốc chiếm bãi cạn Scarborough từ tay Philippines, và năm 2014, họ đã giúp Trung Quốc đuổi tàu ngư dân Việt Nam ra khỏi khu vực họ đặt giàn khoan 981 phi pháp trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam.

Chừng đó đủ cho thấy, dân quân biển được sử dụng như một công cụ lợi hại trong kế hoạch độc chiếm Biển Đông của Trung Quốc. Sự xuất hiện thường xuyên của dân thường giúp nước này chối bỏ sự can dự của mình vào các vụ va chạm cũng như sẽ hạn chế được hành động của các tàu Mỹ khi đối mặt với các tàu dân sự.

Mặc dù có quyền năng như vậy, nhưng lực lượng dân quân biển vẫn không được hiểu là lực lượng biển của Trung Quốc. Hiện nay, chính phủ Mỹ không thừa nhận sự tồn tại của họ trong các báo cáo công khai hoặc các tuyên bố chính thức quan trọng. Điều này sẽ phải thay đổi. Bằng cách chứng tỏ cho giới lãnh đạo Trung Quốc rằng họ đang khôn lỏi trong trò chơi này, Washington có thể ngăn cản Bắc Kinh sử dụng lực lượng dân quân hiếu chiến hơn trước – một bước quan trọng nhằm ngăn chặn Trung Quốc khẳng định quyền kiểm soát đối với một hải trình sống còn của thế giới, vốn trước nay được mở cho lưu thông đi lại của quốc tế.

Lực lượng quân sự trá hình

Một số quốc gia cũng có các lực lượng dân quân biển góp phần thực thi luật pháp, cứu trợ thiên tai, đảm bảo an ninh địa phương và nhiều nhiệm vụ khác. Mỹ cũng có lực lượng dân quân biển quy mô nhỏ của mình, giúp giải quyết các tình trạng khẩn cấp tại các vùng biển gần bờ không có tranh chấp và cung cấp các binh lính dự bị cho các chiến dịch quân sự khác của đất nước. Nhưng lực lượng dân quân của Bắc Kinh hoàn toàn khác: với hàng nghìn thành viên, đây là lực lượng quy mô lớn nhất thế giới, và là một trong hai lực lượng duy nhất trên thế giới có các lực lượng không chính quy tinh nhuệ nhằm gây quấy rối các tàu nước ngoài.

Còn ở Bắc Kinh, lực lượng dân quân biển đang nằm dưới sự điều hành của các bộ tư lệnh quân sự của PLA, và được chính quyền tỉnh và địa phương cấp ngân sách. Để khuyến khích người dân địa phương tham gia lực lượng này, chính quyền các thành phố thường hứa hẹn trả trợ cấp tương đương vài nghìn USD/năm nếu họ gặp thương tật khi làm nhiệm vụ. Số tiền này ngang với các khoản tiền trợ cấp khác của chính phủ và là một khoản tiền rất hấp dẫn đối với một làng chài chuyên nghề đánh cá.

Còn tiếp ……

Thảo Linh (tổng hợp)