Cơ sở để Chính phủ đưa ra đề nghị này là căn cứ vào Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng và một số nghị quyết, kết luận của Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương liên quan đến định hướng hoàn thiện chính sách pháp luật về đất đai.

Luật Đất đai bộc lộ một số hạn chế

Tờ trình nêu rõ, thực tiễn qua hơn 7 năm thi hành, bên cạnh những kết quả đạt được Luật Đất đai năm 2013 đã bộc lộ một số tồn tại, hạn chế.

Cụ thể, nguồn lực về đất đai chưa thực sự được khai thác, phát huy đầy đủ và bền vững để trở thành nguồn nội lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Việc thu hồi giá trị tăng thêm từ đất chưa tương xứng với đầu tư của Nhà nước vào cơ sở hạ tầng.

Chính phủ đề nghị sửa Luật Đất đai trong năm 2022
Khu 30ha Nam Rạch Chiếc nằm trong khu 90,2ha tái định cư phường An Phú dành cho người dân Thủ Thiêm, TP.HCM

Việc sử dụng đất ở nhiều nơi còn lãng phí, hiệu quả thấp; nhiều dự án chậm hoặc không đưa đất vào sử dụng; có tình trạng bỏ hoang đất nông nghiệp; tình trạng tham nhũng, trục lợi và thất thoát nguồn thu ngân sách liên quan đến đất đai vẫn còn diễn ra. Vi phạm pháp luật về đất đai còn xảy ra nhưng chưa được ngăn chặn, xử lý kịp thời.

Việc tiếp cận đất đai của tổ chức, cá nhân có những nơi còn khó khăn do chưa thực hiện đúng quy định. Việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có nơi chưa đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người có đất thu hồi và nhà đầu tư. Thị trường bất động sản, trong đó có quyền sử dụng đất còn yếu kém, thiếu đồng bộ.

Quá trình tập trung, tích tụ đất nông nghiệp diễn ra còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn, công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn nói riêng. Xu thế thoái hóa, ô nhiễm đất, xâm nhập mặn diễn ra ở nhiều nơi, diễn biến phức tạp.

Chính phủ cũng nêu rõ nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế này, trong đó có có tình trạng một số quy định của Luật Đất đai còn bất cập, hạn chế; chưa đồng bộ, thống nhất với một số luật hiện hành.

Hệ thống tổ chức, bộ máy quản lý, hệ thống thông tin đất đai chưa đảm bảo yêu cầu quản lý nhà nước thống nhất về đất đai, chưa tương xứng với yêu cầu, nhiệm vụ quản lý nhà nước; cơ sở vật chất trang thiết bị còn thiếu và lạc hậu; cơ chế và nguồn lực đầu tư chưa tương xứng với yêu cầu đề ra.

 

Sửa đổi, bổ sung 11 nhóm chính sách

Theo Chính phủ, các vấn đề chính trị, pháp lý và thực tiễn đặt ra liên quan đến chính sách quản lý, sử dụng đất đai là những vấn đề hết sức quan trọng, đòi hỏi phải được nghiên cứu, xử lý thỏa đáng, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước - người dân, doanh nghiệp và xã hội.

Những chính sách lớn, cần phải chờ tổng kết Nghị quyết trung ương và xin ý kiến của cơ quan có thẩm quyền thì Chính phủ sẽ tiếp tục nghiên cứu; sau khi có kết quả tổng kết và ý kiến của cơ quan có thẩm quyền, Chính phủ sẽ đề xuất bổ sung trong quá trình soạn thảo dự án Luật Đất đai (sửa đổi) và thực hiện đánh giá tác động bổ sung theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Trước mắt, do tính cấp thiết, trên cơ sở kiến nghị của các bộ, ngành, địa phương, các cơ quan, tổ chức, cá nhân, Chính phủ đề nghị đưa dự án Luật Đất đai (sửa đổi) vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2022, trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ 3 (tháng 5/2022) và thông qua tại kỳ họp thứ 4 (tháng 10/2022).

Việc này nhằm sửa đổi, bổ sung 11 nhóm chính sách đã được xác định rõ ràng phương án xử lý, tổng kết thực tiễn, đánh giá tác động kỹ lưỡng để giải quyết những yêu cầu thực tiễn cấp bách đặt ra.

Về quy trình, thủ tục, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan lập đề nghị xây dựng dự án Luật Đất đai (sửa đổi); Bộ Tư pháp đã thẩm định.

Tại phiên họp chuyên đề ngày 29/6, Chính phủ đã thảo luận, thông qua đề nghị xây dựng Luật này theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

11 nhóm chính sách liên quan đến đất đai được đề nghị sửa đổi, bổ sung:
Một là làm rõ vai trò, trách nhiệm của Nhà nước với tư cách là đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý đất đai; phân cấp phân quyền và cải cách thủ tục hành chính.
Hai là, phân loại đất theo mục đích sử dụng, theo không gian và chức năng sử dụng đất.
Ba là hoàn thiện quy định về các đối tượng sử dụng đất để đảm bảo đồng bộ thống nhất với các pháp luật khác có liên quan.
Bốn là nâng cao chất lượng công tác xây dựng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; bảo vệ, cải  tạo, nâng cao chất lượng đất đai.
Năm là thu hồi đất để khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Sáu là hoàn thiện chính sách chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa, đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng sang mục đích khác.
Bảy là về kinh tế đất đai; giá đất; bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
Tám là đo đạc, lập hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận; xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu đất đai.
Chín là quản lý, sử dụng đất nông nghiệp nhằm khuyến khích tập trung, tích tụ đất đai để sản xuất nông nghiệp tập trung, quy mô lớn.
Mười là hoàn thiện quy định về quyền của người sử dụng đất và chế độ sử dụng các loại đất.
Mười một là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp đất đai.

Thu Hằng

Thủ tướng yêu cầu rà soát ngay các vướng mắc liên quan đất đai, thuế

Thủ tướng yêu cầu rà soát ngay các vướng mắc liên quan đất đai, thuế

Thủ tướng yêu cầu rà soát ngay các vướng mắc liên quan đến hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh, đất đai, quy hoạch, quản lý tài sản công, thuế,...