Nhìn lại một thập niên vừa qua, thế giới đã chứng kiến nhiều vụ việc tương tự, trong đó ở châu Phi xảy ra nhiều nhất.

Mali

Ngày 18/8/2020, quân đội Mali phát động một cuộc binh biến tại một căn cứ quân sự lớn gần thủ đô Bamako.

Các cuộc đảo chính quân sự làm chấn động thế giới 10 năm qua
Đảo chính tại Mali năm 2020

Những binh lính nổi dậy đã yêu cầu tiến hành cải cách chính trị, một cuộc chuyển giao quyền lực và tổ chức tổng tuyển cử. Hàng loạt quan chức cấp cao của chính quyền bị bắt giữ, trong đó có Tổng thống Ibrahim Boubacar Keita và Thủ tướng Boubou Cisse.

Ngày 19/8, ông Keita tuyên bố từ chức, giải tán chính phủ và quốc hội. Những người lãnh đạo cuộc đảo chính thành lập Ủy ban Quốc gia bảo vệ nhân dân, đứng đầu là Đại tá Assimi Goita, đồng thời ra lệnh đóng cửa biên giới và giới nghiêm toàn quốc. Ngày 27/8, Tổng thống Keita được trả tự do.

Sau nhiều cuộc đàm phán với giới lãnh đạo chính trị và đại diện xã hội dân sự, ngày 12/9, quân đội Mali đã thông qua “một luật cơ bản và lộ trình chuyển tiếp” tại quốc gia châu Phi này. Ngày 25/9, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ba N'Daou nhậm chức Tổng thống Mali giai đoạn chuyển tiếp, trong khi Đại tá Assimi Goita tuyên thệ Phó tổng thống.

Sudan

Các cuộc đảo chính quân sự làm chấn động thế giới 10 năm qua
Đảo chính tại Sudan năm 2019. Ảnh: RNZ

Quân đội Sudan hạ bệ và bắt giữ Tổng thống lâu năm Omar al-Bashir ngày 11/4/2019, đưa Hội đồng Quân đội chuyển tiếp lên cầm quyền, nhiều tháng sau khi các cuộc biểu tình chống chính phủ làm rung chuyển đất nước.

Tháng 5/2019, ông Bashir, người đã cầm quyền tại Sudan gần 30 năm, bị cáo buộc dính líu tới các vụ sát hại người biểu tình.

Cựu lãnh đạo Sudan cũng bị tố gian lận tài chính và hiện đang phải thụ án tù 2 năm tại nhà tù Kober ở thủ đô Khartoum.

Zimbabwe

Các cuộc đảo chính quân sự làm chấn động thế giới 10 năm qua
Cố Tổng thống Robert Mugabe bị lật đổ trong cuộc đảo chính năm 2017. Ảnh: Huffington Post

Ngày 15/11/2017, quân đội Zimbabwe đã ép Tổng thống Robert Mugabe, vị lãnh đạo có thời gian cầm quyền dài nhất ở châu Phi, phải từ chức sau thời gian quản thúc tại gia. Vụ chính biến này của quân đội Zimbabwe được coi là một nỗ lực nhằm ngăn chặn nguy cơ ông Mugabe “chuyển giao” cương vị tổng thống cho vợ mình là bà Grace Mugabe.

Sau đó, Phó tổng thống Emerson Mnangagwa, người được quân đội và lực lượng an ninh ủng hộ, đã lên nắm quyền. Ông Robert Mugabe qua đời ngày 6/9/2019 tại một bệnh viện ở Singapore.

Burkina Faso

Các cuộc đảo chính quân sự làm chấn động thế giới 10 năm qua
Binh sĩ quân đội Burkina Faso. Ảnh: Greenbreporters

Ngày 16/9/2015, các thành viên Trung đoàn An ninh Tổng thống (RSP), một đơn vị bán quân sự được thành lập dưới thời Tổng thống Blaise Compaore, đã bắt giữa các thành viên nội các nước này, trong đó có Tổng thống giai đoạn chuyển tiếp Michel Kafando, Thủ tướng Yacouba Isaac Zida, người từng là Phó tư lệnh RSP.

Trước đó, Burkina Faso bất ổn liên miên sau khi một chính phủ tạm quyền được thành lập như là hệ quả của làn sóng nổi dậy năm 2014 nhằm lật đổ Tổng thống khi đó - ông Compaore. Bản thân Compaore cũng lên cầm quyền trong cuộc đảo chính năm 1987.

Các chính khách bị bắt tháng 9/2015 sau đó được trả tự do, trong khi những người chỉ huy cuộc đảo chính và các binh sĩ trung thành đã ký một thỏa thuận nhằm ngăn chặn bạo lực leo thang tại thủ đô Ouagadougou.

Thái Lan

Các cuộc đảo chính quân sự làm chấn động thế giới 10 năm qua
Cựu thủ tướng Thái Lan Yingluck Shinawatra. Ảnh: Asia Times
 

Thái Lan giữa năm 2014 chìm trong bất ổn khi làm sóng biểu tình của phe đối lập diễn ra trên qui mô lớn, kéo theo nhiều vụ đụng độ đường phố giữa phe ủng hộ và phe phản đối gia tộc chính trị nổi tiếng Shinawatra.

Tháng 5/2014, quân đội Thái Lan tiến hành một cuộc đảo chính với khẩu hiệu “hòa giải dân tộc”. Cuộc đảo chính quân sự đã hạ bệ Thủ tướng Yingluck Shinawatra và tước bỏ quyền lực của ông Thaksin Shinawatra, anh trai bà Yingluck.

Tư lệnh Lục quân Thái Lan, Tướng Prayut Chan-Ocha, là người lãnh đạo cuộc đảo chính và sau đó đảm nhiệm cương vị Chủ tịch Hội đồng Quốc gia vì Hòa bình và Trật tự (NSMP), một chính quyền quân sự ở nước này.

Tháng 12/2018, chính quyền quân sự tại Thái Lan đã nới lỏng một số hạn chế đối với vụ tập trung nơi công cộng và các hoạt động chính trị. Theo đó, các chính đảng tại nước này có thể mở chiến dịch vận động bầu cử.

Ngày 24/3/2019, Thái Lan tổ chức bầu cử quốc hội, từng bước đưa đất nước ổn định trở lại.

Ai Cập

Các cuộc đảo chính quân sự làm chấn động thế giới 10 năm qua
Đảo chính tại Ai Cập năm 2013. Ảnh: The Times of Israel

Năm 2012, Anh em Hồi giáo, một tổ chức Hồi giáo qui mô lớn được thành lập năm 1929, đã lợi dụng khủng hoảng chính trị tại Ai Cập sau khi cựu Tổng thống Hosni Mubarak bị lật đổ vào năm 2011, để đưa ông Mohamed Morsi lên cầm quyền.

Tuy nhiên, vào tháng 7/2013, sau thời gian làn sóng biểu tình và bất ổn chính trị leo thang liên quan tới vai trò lãnh đạo của tổ chức Anh em Hồi giáo, Tướng Abdel Fattah al-Sisi đã lãnh đạo một liên minh hạ bệ Tổng thống Mohamed Morsi. Anh em Hồi giáo sau đó bị loại khỏi vòng luật pháp và liệt vào danh sách các tổ chức khủng bố.

Mohamed Morsi và trên 100 người bị tuyên án tử hình vào tháng 5/2015. Tuy nhiên, Tòa Phá án Ai Cập sau đó tuyên hủy bản án này. Ông Morsi qua đời ngày 17/6/2019 ở tuổi 67 vì một cơn trụy tim.

Cộng hòa Trung Phi

Các cuộc đảo chính quân sự làm chấn động thế giới 10 năm qua
Đảo chính tại CH Trung Phi năm 2013. Ảnh: BBC

Ngày 24/3/2013, Cộng hòa Trung Phi rơi vào khủng hoảng chính trị khi lực lượng Seleka có chủ yếu là người Hồi giáo lật đổ Tổng thống Francois Bozize, một người Cơ đốc giáo.

Lãnh đạo cuộc đảo chính, Michel Jotodia, tự phong làm tổng thống, trong khi ông Bozizet buộc phải bỏ chạy sang Cameroon. Các nhà lãnh đạo châu Phi lên án cuộc đảo chính và không công nhận chính quyền của Tổng thống Jotodia. Cộng hòa Trung Phi từ đó chứng kiến xung đột leo thang, với hàng loạt vụ đụng độ giữa các tay súng Hồi giáo và Cơ đốc giáo.

Tháng 2/2016, Cộng hòa Trung Phi tổ chức bầu cử và Tổng thống Faustin-Archange Touadera lên cầm quyền, với cam kết giải giáp vũ trang các nhóm sắc tộc và mang lại hòa bình cho đất nước. Tuy nhiên, bạo lực tới nay vẫn tiếp diễn.  

Guinea-Bissau

Các cuộc đảo chính quân sự làm chấn động thế giới 10 năm qua
Đảo chính tại Guinea-Bissau. Ảnh: The Economist

Ngày 12/4/2012, đảo chính đã xảy ra ngay trước thềm vòng 2 cuộc bầu cử tổng thống tại nước này giữa hai ứng cử viên Carlos Gomes Junior và Kumba Iala.

Quân đội Guinea-Bissau kiểm soát hầu hết đất nước, mở cuộc trấn áp nhằm vào dinh thự của cựu Thủ tướng kiêm ứng cử viên Tổng thống của đảng cầm quyền Gomes Junior. Quyền Tổng thống Raymund Pereira và ông Gomes Junior bị bắt giữ. Các thành viên Hội đồng Quân sự Guinea-Bissau lãnh đạo đất nước tới khi Hội đồng Dân tộc Chuyển tiếp tạm thời được thành lập ngày 15/4.

Tháng 4/2014, sau một cuộc bầu cử gay cấn, ứng cử viên Jose Mario Vaz đã được bầu làm tổng thống.

Theo Báo Tin tức

Thế giới 7 ngày: Binh biến chấn động Myanmar

Thế giới 7 ngày: Binh biến chấn động Myanmar

Đảo chính lật đổ chính quyền dân sự ở Myanmar, căng thẳng tình hình đại dịch Covid-19... nằm trong số các sự kiện nóng nhất tuần qua.

Bất chấp chính biến, hàng chục nghị sĩ Myanmar tuyên thệ nhậm chức

Bất chấp chính biến, hàng chục nghị sĩ Myanmar tuyên thệ nhậm chức

Nghị sĩ Daw Phyu Phyu Thin thuộc đảng Liên minh quốc gia vì dân chủ (NLD) gọi buổi tuyên thệ nhậm chức là “một phiên triệu tập của Quốc hội Myanmar”.