“Do thời gian Hoa Kỳ áp dụng quy định mới rất gấp nên sẽ gây khó khăn cho doanh nghiệp (DN) xuất khẩu cũng như hệ thống quản lý nhà nước Việt Nam”.

Đó là khẳng định của Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Cao Đức Phát xung quang vấn đề cơ quan giám sát ATTP (Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ) quyết định ban hành “Quy định cuối cùng” về việc thiết lập chương trình giám sát đối với các loài cá thuộc Bộ Siluriformes, trong đó có cá da trơn và cá tra của Việt Nam.

Theo “Quy định cuối cùng” được triển khai theo yêu cầu của Luật Nông nghiệp 2014 của Hoa Kỳ và áp dụng đối với tất cả các loài cá thuộc Bộ Siluriformes (bao gồm cá tra, cá ba sa của Việt Nam) nuôi trồng nội địa và nhập khẩu. Quy định này sẽ có hiệu lực bắt đầu từ tháng 3/2016, tức 90 ngày sau khi đăng Công báo Liên bang.

Xuất khẩu cá da trơn lại gặp khó
Việc áp dụng quy định giám sát cá da trơn mới của Mỹ sẽ gây khó khăn cho các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam

Trong đó, nội dung quan trọng nhất là Hoa Kỳ sẽ áp dụng quy trình giám sát chặt chẽ từ khâu SX, chế biến đối với cá tra và cá ba sa của tất các nước XK vào Hoa Kỳ (trong đó có Việt Nam) theo tiêu chuẩn phải tương đương với tiêu chuẩn mà Hoa Kỳ đang áp dụng. Đồng thời, quy định mới cũng yêu cầu quy trình giám sát từ khâu SX, chế biến cá tra, cá ba sa phải tương tự như quy trình giám sát đối với thịt và sản phẩm thịt của Hoa Kỳ đang áp dụng.

 

Quy định mới cũng yêu cầu quy trình giám sát từ khâu SX, chế biến cá tra, cá ba sa phải tương tự như quy trình giám sát đối với thịt và sản phẩm thịt của Hoa Kỳ đang áp dụng.

Cùng với sự thay đổi này, Hoa Kỳ cũng sẽ thay đổi thẩm quyền giám sát các sản phẩm cá tra, cá ba sa (kể cả sản phẩm SX trong nước và sản phẩm nhập khẩu) từ FDA (Cục Quản lí Thực phẩm và Dược phẩm) như trước đây cho FSIS (Cục Kiểm dịch, Thanh tra An toàn thực phẩm).

Trước việc Hoa Kỳ thông qua “Điều khoản cuối cùng” áp dụng đối với cá da trơn, Bộ NN-PTNT đã có những giải pháp khẩn trương tháo gỡ, hạn chế tối đa ảnh hưởng tới SX và XK. Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Cao Đức Phát cho biết đã chỉ đạo Cục Quản lí chất lượng Nông lâm thủy sản phối hợp với Vụ Hợp tác Quốc tế, Tổng cục Thủy sản, Hiệp hội Chế biến và XK Thủy sản Việt Nam (VASEP)nghiên cứu kỹ các quy định của Mỹ, trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp nhằm đảm bảo không để hoạt động XK bị gián đoạn.

Theo Bộ trưởng Phát, quy định mới của Hoa Kỳ không chỉ áp dụng riêng cho Việt Nam mà đối với tất cả các nước XK cá tra, cá ba sa vào nước này. Do thời gian Hoa Kỳ áp dụng quy định mới rất gấp nên sẽ gây khó khăn cho DN xuất khẩu cũng như hệ thống quản lí nhà nước Việt Nam. Trước mắt từ nay đến ngày 2/3/2016, Bộ NN-PTNT phối hợp với VASEP sẽ phải gửi cho Mỹ danh sách các DN có mong muốn tiếp tục XK cá tra, cá ba sa vào Mỹ, cũng như cung cấp các thông tin cho Mỹ về các hệ thống luật pháp, hệ thống quản lí nhà nước về an toàn thực phẩm trong SX chế biến cá tra, cá ba sa của Việt Nam theo như yêu cầu của phía Hoa Kỳ.

Kể từ tháng 3/2016, sẽ khoảng thời gian chuyển tiếp 18 tháng. Trong 18 tháng này, chúng ta sẽ phải cung cấp các tư liệu để chứng minh rằng Việt Nam có hệ thống quản lý đối với SX, chế biến cá da trơn tương đồng với Mỹ. Đây là quan ngại lớn, bởi hệ thống quản lý SX, chế biến cá da trơn của Việt Nam và Mỹ đang có nhiều sự khác biệt.

Ngoài ra, Bộ trưởng Phát cho hay, Bộ Nông nghiệp đã yêu cầu các đơn vị chuyên môn rà soát, đối chiếu thật cụ thể. Chi tiết để xem giữa quy định của chúng ta đang áp dụng còn chỗ nào chưa phù hợp, chưa tương đồng, còn vênh nhau chỗ nào so với quy định mới của Hoa Kỳ để điều chỉnh. Nếu quy định, tiêu chuẩn nào còn vênh mà phù hợp với thông lệ quốc tế và có cơ sở khoa học thì nhất định chúng ta sẽ phải có sự thay đổi điều chỉnh. Tuy nhiên, do thời gian mà Hoa Kỳ áp dụng quy định mới rất gấp nên Bộ NN-PTNT cũng đã có những thảo luận trực tiếp với Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ nhằm tránh ảnh hưởng xấu tới hoạt động SX, xuất khẩu.

Trao đổi với Bộ trưởng Cao Đức Phát bên lề Hội nghị lần thứ 21 về Công ước khung của LHQ về biến đổi khí hậu tại Paris (Pháp) ngày 2/12, Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Tom Vilsack đã ghi nhận và khẳng định việc triển khai quy định mới về cá da trơn của Hoa Kỳ sẽ không làm gián đoạn tới hoạt động XK cá tra, cá ba sa của Việt Nam sang Hoa Kỳ. Ngài Tom Vilsack cũng cam kết sẽ nỗ lực hỗ trợ kỹ thuật cho Việt Nam để thực hiện quá trình chuyển đổi quy trình SX, giám sát cá da trơn; chỉ đạo các cơ quan liên quan hỗ trợ Việt Nam trong quá trình chuyển đổi để ít trục trặc nhất. Nếu có vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện quy định mới đối với Việt Nam, ngài Tom Vilsacksẽ trực tiếp chỉ đạo giải quyết.

B. Hân