Về làng Đức Hòa thuộc xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân (Hà Nam) những ngày này sẽ gặp cảnh những bếp cá kho bốc khói nghi ngút. Tại địa phương được coi là chiếc nôi của nhiều sản vật quý, món cá kho Bá Kiến truyền thống đã trở thành thương hiệu được nhiều người dân trong nước và nước ngoài biết đến.

Đây cũng là món ăn góp phần không nhỏ vào quá trình “thay da đổi thịt” của làng Vũ Đại xưa.

Nổi lửa suốt 15 tiếng, niêu cá '4 trong 1' đặc biệt làng Vũ Đại
Mục sở thị công đoạn làm món cá kho nức tiếng ở làng Vũ Đại
Nổi lửa suốt 15 tiếng, niêu cá '4 trong 1' đặc biệt làng Vũ Đại
Theo tìm hiểu của phóng viên, cá kho làng Vũ Đại có nhiều tên gọi khác nhau như: Cá kho Đại Hoàng, cá kho Hà Nam, cá kho Nhân Hậu,... nhưng dù tên gọi nào thì món cá kho ở đây cũng có nét đặc trưng khắc biệt, không nơi nào có được.
Nổi lửa suốt 15 tiếng, niêu cá '4 trong 1' đặc biệt làng Vũ Đại
Điều đặc biệt ở món cá kho “làng Vũ Đại” còn là sự kết hợp hài hoà trong một niêu cá từ 4 vùng quê khác nhau: Niêu cá sản xuất tại Nghệ An, Thanh Hóa.
Nổi lửa suốt 15 tiếng, niêu cá '4 trong 1' đặc biệt làng Vũ Đại
 Hộp đựng cá làm tại Nam Định và cá kho chế biến tại Hà Nam cũng tạo nên hương vị đặc trưng của món cá kho này.
Nổi lửa suốt 15 tiếng, niêu cá '4 trong 1' đặc biệt làng Vũ Đại
Quá trình tạo ra món cá kho đạt chuẩn chất lượng mang đậm hương vị truyền thống, người dân phải rất tỉ mỉ, công phu từ khâu chọn nguyên liệu đến quá trình chế biến.
Nổi lửa suốt 15 tiếng, niêu cá '4 trong 1' đặc biệt làng Vũ Đại
Cá dùng để kho phải là cá trắm đen được nuôi khoảng 2-3 năm, cân nặng từ 3-5 kg/con. Khi sơ chế cá, phải cắt bỏ đầu và đuôi chỉ giữ lại phần nhiều thịt, ít xương.
Nổi lửa suốt 15 tiếng, niêu cá '4 trong 1' đặc biệt làng Vũ Đại
Cá sau khi làm sạch được tẩm ướp gia vị gồm: Gừng, giềng, mắm, muối, sườn lợn, nước cốt cua,... và một số gia vị cổ truyền.
 
Nổi lửa suốt 15 tiếng, niêu cá '4 trong 1' đặc biệt làng Vũ Đại
Niêu đất, sau khi rửa sạch phải lót bên dưới một lớp giềng thái lát để cá không bị cháy, bên trên phủ sườn lợn.
Nổi lửa suốt 15 tiếng, niêu cá '4 trong 1' đặc biệt làng Vũ Đại
Các gia vị được cho vào niêu cá để chuẩn bị đem đi đun.
Nổi lửa suốt 15 tiếng, niêu cá '4 trong 1' đặc biệt làng Vũ Đại
Kích thước niêu cá sẽ tuỳ thuộc vào đơn đặt hàng của khách, nhưng phổ biến nhất là niêu chứa được khoảng 4 kg cá. 
Nổi lửa suốt 15 tiếng, niêu cá '4 trong 1' đặc biệt làng Vũ Đại
Củi để kho cá phải là củi nhãn và trấu để giữ được độ thơm phù hợp với món cá kho.
Nổi lửa suốt 15 tiếng, niêu cá '4 trong 1' đặc biệt làng Vũ Đại
Quá trình kho từ 12-15 tiếng, trong đó 3 tiếng đầu đun lửa cháy để cá sôi lăn tăn 
Nổi lửa suốt 15 tiếng, niêu cá '4 trong 1' đặc biệt làng Vũ Đại
Sau khi sôi, luôn phải giữ củi ở trạng thái than, không cháy.
Nổi lửa suốt 15 tiếng, niêu cá '4 trong 1' đặc biệt làng Vũ Đại
Người kho cá thường phải túc trực bên cạnh bếp 24/24 để củi không cháy bùng lên.
Nổi lửa suốt 15 tiếng, niêu cá '4 trong 1' đặc biệt làng Vũ Đại
Mỗi niêu cá kho làng Vũ Đại có giá từ 600.000-1,4 triệu đồng tùy số lượng cá khách đặt. Cận Tết Tân Sửu, một hộ kinh doanh xuất bán trug bình khoảng 20 nồi cá kho mỗi ngày.

Hữu Thắng

Chuyện lạ làng Vũ Đại: Đeo mặt nạ, thức xuyên đêm canh nồi cá kho bạc triệu

Chuyện lạ làng Vũ Đại: Đeo mặt nạ, thức xuyên đêm canh nồi cá kho bạc triệu

Ba năm nay, người dân ở làng Vũ Đại (Lý Nhân, Hà Nam) đã tìm ra giải pháp đeo mặt nạ phòng độc để kho cá, giúp ngăn cản sự tác động của khói vào mắt.