Trường lớp cao nhất của ông chỉ là lớp "bình dân học vụ" từ thời kháng chiến. Không qua một khóa đào tạo bài bản nào, nhưng 30 năm qua, "lão nông" Đinh Công Viên (xã Khả Phong, huyện Kim Bảng, Hà Nam) tự mày mò, sáng chế ra hàng loạt máy phục vụ nông nghiệp. Bản thân từng nhận nhiều danh hiệu và giải thưởng, nhưng với ông, mục tiêu lớn nhất vẫn là giúp người nông dân bớt đổ mồ hôi.

Khó khăn của "kỹ sư chân đất"

Nhiều năm nay ở cái xóm 5 ấy, ông Viên trở thành nhân vật nổi tiếng, nổi tiếng đến mức cứ có người lạ về y như rằng vào nhà ông. Có những ngày ông phải tiếp đến cả chục đoàn. Nào là các kỹ sư, các chuyên gia, cán bộ các cấp, còn các đơn vị truyền thông thì đến như cơm bữa. Người làng còn bảo, kỹ sư "chân đất" ấy còn khiến các kỹ sư bằng cấp phải chào thua.

Tám mươi bảy tuổi, cái tuổi mắt không còn tinh, tai không còn thính nhưng ông Viên chưa khi nào thuận theo quy luật ấy. Ngày nào ông cũng đạp xe đi, khi thì đi chữa máy cho khách, lúc lại đi mua vật liệu về dựng máy, cũng có khi lại đi làm thuê cho người ta. Tiếp chúng tôi với nụ cười lạc quan, ông nói: "Tất cả các loại bệnh tật đều do tâm mà ra. Con người phải luôn vui vẻ mới sống khỏe và làm nhiều việc được".

Lão nông 'bình dân học vụ' chế máy đa năng ăn đứt tiến sỹ

Ông Viên bên chiếc máy "5 trong 1".

Sinh ra ở một làng quê nghèo, ông Viên đã kịp học qua 1 tháng lớp bình dân học vụ để xóa nạn mù chữ.Từng đó đủ để ông lắp ghép các chữ cái đánh vần tiếng Việt.Có lẽ hành trang vào đời của ông Viên lúc bấy giờ lại được liệt vào hàng "khá khẩm". Khi đất nước hoàn toàn độc lập, ông Viên trở về quê xây dựng gia đình rồi lang thang khắp nơi kiếm sống nuôi vợ con. Cuộc sống dù khó khăn đến mấy ông Viên vẫn cố gắng nuôi 9 người con nên người.

Năm 1985, ông quyết định trở về thành lão nông chính hiệu, lập nghiệp tại quê hương.Những tháng ngày "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời" ông hiểu hơn ai hết nỗi vất vả của người nông dân.Từ đó ông bắt đầu ấp ủ ý tưởng làm một điều gì để giảm những giọt mồ hôi của người nông dân. Ông kể: "Ngày ấy tôi nghĩ, mình có điện sử dụng tại sao không thử làm một chiếc máy để sản xuất thay thế chân tay? Nhiều hôm thấy vợ con thức đêm, thức hôm để bóc tách ngô mà sốt hết ruột gan. Nhà tôi trồng nhiều ngô nên cũng vất vả lắm. Có những lần vợ và con tôi chảy máu cả mấy đầu ngón tay. Từ đó tôi đã quyết tâm phải làm cho ra một cái máy tách hạt riêng, lõi riêng".

Lão nông 'bình dân học vụ' chế máy đa năng ăn đứt tiến sỹ

Không qua bất cứ lớp đào tạo nào, nhưng ông Viên đã chế tạo hàng loạt máy nông nghiệp phục vụ sản xuất.

Nhiều đêm ông chẳng thể ngủ, cứ nằm nghĩ miên man đến dự án của mình. Đã có lúc ông chán nản vì nhiều lý do: lấy tiền đâu để mua vật liệu? Nhỡ không may thất bại thì tiền của công sức sẽ đổ xuống sông? Nhưng hình ảnh vợ con vất vả, bao người nông dân ướt đầm mồ hôi lại thôi thúc ông bắt tay vào làm. Năm 1988, ông bắt đầu sáng chế máy tách ngô. Ngày ấy chiếc máy tuốt lúa đạp chân như một gia sản của mỗi gia đình, nhưng ông quyết phá ra để chế thành máy tách ngô.

"Vợ con tôi cứ gàn mãi, bà ấy bảo nếu không thành thì coi như phá sản. Hơn nữa bà ấy còn nói, tôi chẳng có kinh nghiệm, chẳng học hành gì làm sao mà làm thành được" - ông Viên kể lại.Thế rồi chiếc máy tách ngô cũng ra đời, ngày ông cho thử nghiệm là ngày mà cả nhà hồi hộp, mong đợi. Ông như không tin vào sự thực, ngô đưa vào khi chui ra đầu kia vẫn nguyên hạt. Thế là sự khởi đầu của ông đã gặp thất bại.

Ông bắt đầu chịu áp lực, áp lực từ phía gia đình, rồi hàng xóm. Họ dè bỉu ông, gièm pha ông, nói ông là "dở người", "hão huyền", "kẻ không được đào tạo lại học đòi đi sáng chế". Ông tâm sự: "Bà nhà tôi và các con khuyên bỏ ý tưởng đi, họ làu bàu, tốn tiền mà chẳng để làm gì. Tôi bỏ ngoài tai tất, mọi việc khởi đầu đều phải khó khăn. Tôi tin là mình có thể làm được".Vậy là ông đi làm mọi việc để có tiền, từ làm cỏ thuê, cày thuê. Hôm nào rảnh lại lang thang các cửa hàng sắt vụn ngắm những mẩu sắt phù hợp, mua về tích dần. Cứ như vậy ban ngày đi làm, đêm về lại mày mò tự đúc kết kinh nghiệm cho riêng mình.

Thành quả của sự say mê

Sau hơn 1 năm miệt mài nghiên cứu, ông Viên đã mừng rơi nước mắt vì sung sướng, chiếc máy do ông sáng chế đã hoạt động theo ý mình. Mỗi giờ có thể tách được hơn 5 tạ ngô, ngang với 15 người bóc bằng tay cả ngày lẫn đêm. "Còn gì sung sướng hơn nữa, một chiếc máy làm 1 tiếng bằng mấy chục người làm cật lực cả ngày lẫn đêm? Tôi đã mất ngủ mấy ngày đấy" - ông Viên háo hức.

Lão nông 'bình dân học vụ' chế máy đa năng ăn đứt tiến sỹ

Bằng khen, giấy khen ghi nhận những đóng góp của ông Viên với bà con nông dân.

Khi đã có bước thành công ban đầu, được mọi người ghi nhận, ông Viên như được tiếp thêm sức mạnh.Ông tiếp tục nghiên cứu thêm nhiều chức năng khác trên cùng một máy tách ngô.Ông bảo, chẳng ai dạy mình cả, chính những thất bại nó dạy cho mình khôn.Cứ nghĩ đến đâu làm tới đó, tự mày mò rồi lấy bút vẽ mẫu các bộ phận. Khi đã ưng ý là ông bắt đầu đi thu mua sắt vụn, mua lại những thiết bị đã bỏ đi, về rồi lắp ghép các bộ phận với nhau. Cứ như vậy miệt mài sau nhiều năm, lão nông Đinh Công Viên cho ra đời chiếc máy đa năng "4 trong 1" (tách ngô, vò đậu tương, tuốt lúa, tuốt lạc).

 

Chiếc máy đặc biệt này chính thức vận hành vào năm 2004.Nó có thể tuốt lạc, tuốt lúa sạch sẽ, phân loại riêng biệt, không lẫn bụi bẩn, đặc biệt hơn cả là không tốn kém điện hay xăng dầu. Công suất của chiếc máy đa năng có thể tuốt được 3 sào lúa hay 3 sào đậu chỉ trong 1 giờ, gấp hơn 20 lần làm bằng chân tay. Đến lúc này người trong thôn, ngoài xóm ai nấy cũng gật gù công nhận tài năng của ông, người ta nể phục tài nằng một thì khen ngợi sự kiên trì của ông gấp mười lần. Anh Nguyễn Văn Thắng, người xã Khả Phong cho biết: "Mọi người ở đây rất phục ông Viên. Tuy tuổi đã cao nhưng vẫn kiên trì mày mò sáng chế ra rất nhiều máy móc. Từ khi có chiếc máy "4 trong 1" của ông, dân làng bớt vất vả đi nhiều.Không còn phải thức đêm thức hôm tách lạc, ngô nữa.Dân làng chúng tôi ai cũng phải nể phục ông Viên".

Đến đầu năm 2010, ông Viên lại tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện thêm một chức năng nữa, đó là vò đậu xanh.Chiếc máy "5 trong 1" ra đời mới thực sự khiến lão nông hài lòng. Lão bảo: "Đến giờ này tôi mới thực sự yên tâm, có lẽ tuổi quá già rồi nên bằng lòng với thành quả này thôi. Nếu còn sức khỏe chắc chắn tôi lại nghiên cứu tiếp".

Lão nông 'bình dân học vụ' chế máy đa năng ăn đứt tiến sỹ

Chiếc máy "4 trong 1" vừa được ông dựng lên cho khách.

Tiếng lành đồn xa, nông dân từ các vùng lân cận như Thanh Hóa, Hà Nội, Thái Bình, Tuyên Quang… đã đến đặt ông làm máy "5 trong 1". Thế là ông có thêm một nghề mới, "chế tạo máy nông nghiệp"."Mình làm thủ công, lại đi gom những phế liệu nên giá thành cũng không cao đâu.Chỉ vài triệu một cái thôi, chủ yếu là bà con có máy để sản xuất.Nếu bán được giá thì tính ra tôi chỉ được khoảng 200 nghìn/ngày công, còn không chỉ được khoảng 100 nghìn/ngày. Làm một mình nên rất lâu, có khi phải 3 tuần mới xong một chiếc, giá bán đắt nhất là 6- 7 triệu, có những lúc chỉ bán 4 triệu thôi. Vui nhất là khi người ta mua về sau đó điện lại khen vì sự tiện dụng và hiệu quả.Tính từ khi hoàn thiện tôi đã làm hơn 100 chiếc bán cho bà con nông dân rồi"- ông Viên nói.

Bên cạnh việc sáng chế ra chiếc máy "5 trong 1" nổi tiếng, lão nông 87 tuổi này còn tạo ra 7 loại máy phục vụ cho nông nghiệp như máy băm, thái thức ăn cho người và gia súc, máy nghiền bột, máy vừa gieo hạt đậu tương vừa cày bừa, vun xới. Đặc biệt các loại máy này giá chỉ từ 500 nghìn đến 3 triệu đồng.

Vừa hồ hởi nói về những chiếc máy mình tạo ra, ông Viên bỗng khựng lại, mắt buồn buồn nhìn về nhà xưởng: "Số tôi nó vất vả, tuy là nghĩ ra nhiều máy móc nhưng giờ vẫn nghèo. Nếu như tôi đi đăng ký bản quyền sở hữu trí tuệ thì có lẽ tôi đã khác rồi.Cũng có một vài công ty họ nói là mua bản quyền của tôi nhưng tôi lại không đăng ký được bản quyền vì đã từng đưa lên thông tin đại chúng rồi. Bây giờ cứ nghĩ tới việc bà con không phải vất vả, bớt được mồ hôi trên đồng ruộng là tôi vui".

Chiếc máy "5 trong 1" của ông Viên đã được vinh dự đi triển lãm ở Bộ Nông nghiệp, các hội chợ ông nghiệp toàn quốc. Năm 2011, ông vinh dự nhận giải ba cuộc thi sáng tạo kỹ thuật nhà nông toàn quốc lần thứ IV, cùng nhiều bằng khen của Bộ Khoa học và Công nghệ. Đặc biệt năm 2015, ông được Chủ tịch nước tặng bằng khen, đại diện cho tỉnh Hà Nam tham gia hội nghị Thi đua yêu nước.

Ông Nguyễn Xuân Thuy, Bí thư đảng ủy xã Khả Phong cho biết: Đúng là ông Viên có khả năng tự mày mò sáng chế ra rất nhiều loại máy nông nghiệp tiện ích. Ông nhận được nhiều bằng khen, giấy khen của các cấp.Chúng tôi vẫn thường xuyên gặp ông để động viên, tạo điều kiện cho ông sản xuất thật nhiều máy móc phục vụ bà con. Thực sự ở địa phương chúng tôi, ông Viên là tấm gương sáng về thi đua yêu nước để thế hệ trẻ noi theo.

(Theo Cảnh sát toàn cầu)