Trường cấp hai Hương Phúc nằm ở thôn Tân Phúc, xã Hương Trạch (Hương Khê, Hà Tĩnh) được thành lập vào ngày 1/9/1965. Nơi đây là chứng tích chiến tranh, nơi 33 học sinh tử nạn bởi bom Mỹ. Năm 2001, Bộ VHTT&DL công nhận ngôi trường này là di tích lịch sử. 

Ngôi trường chứng tích lịch sử ở Hà Tĩnh bị quên lãng?
Toàn cảnh ngôi trường nhìn từ trên cao

Trường cấp hai Hương Phúc do thầy giáo Hồ Xuân Lâm làm hiệu trường, có hai lớp học gồm lớp 5 và lớp 6, dạy học sinh của 3 xã Hương Phúc, Hương Lĩnh và Hương Trạch.

Nằm ở phía Nam huyện Hương Khê, trong khoảng thời gian 1965-1966, nơi đây là điểm tập kết hàng hóa, dừng chân của bộ đội trước khi vào chi viện cho miền Nam. Vì vậy khu vực này luôn bị không quân Mỹ ném bom, đánh phá.

Ngôi trường chứng tích lịch sử ở Hà Tĩnh bị quên lãng?
Hai hố bom nằm trong khuôn viên đài tưởng niệm 33 học sinh
Ngôi trường chứng tích lịch sử ở Hà Tĩnh bị quên lãng?

Mùa xuân năm 1966, không quân Mỹ đã ném 58 quả bom xuống khu dân cư xã Hương Trạch, 6 quả bom rơi trúng ngôi trường cấp hai Hương Phúc, trong đó 2 quả bom trúng vào lớp 5A khiến 33 học sinh tử nạn, 24 em khác cùng thầy giáo Thái Văn Nhậm bị thương. Ngôi trường bị phá hủy, sách vở bị chôn vùi dưới hố bom.

Ngôi trường chứng tích lịch sử ở Hà Tĩnh bị quên lãng?
Cận cảnh hố bom
Ngôi trường chứng tích lịch sử ở Hà Tĩnh bị quên lãng?
Hiện 24 phần mộ đã được quy tập, còn 9 phần mộ đang ở nơi khác chưa thể đưa về nên dựng mộ gió

Thi thể 33 học sinh được chôn cất tại làng Tân Phúc, xã Hương Trạch. Những em học sinh bị bom Mỹ sát hại đều ở độ tuổi 12-13. Chính quyền địa phương khắc tên các em lên bia mộ, khoanh vùng đất này làm khu tưởng niệm. Nhà trường đã để tang 33 học sinh 3 tháng, sau đó dựng lại trường mới cách nền đất của trường cũ vài chục mét để tiếp tục dạy học.

Năm 1988, Đảng bộ và nhân dân xã Hương Trạch đã xây dựng Đài tưởng niệm ngay trước 2 hố bom xưa.

Trường cấp hai Hương Phúc được kỳ vọng như một địa chỉ để giáo dục truyền thống cách mạng trên quê hương. Tuy nhiên, sau nhiều năm xây dựng, nhiều hạng mục của di tích đã bị xuống cấp nhưng kinh phí chưa có để trùng tu, xây dựng.

Ngôi trường chứng tích lịch sử ở Hà Tĩnh bị quên lãng?
Đài tưởng niệm 33 học sinh tử nạn
Ngôi trường chứng tích lịch sử ở Hà Tĩnh bị quên lãng?
 
Ngôi trường chứng tích lịch sử ở Hà Tĩnh bị quên lãng?
Ngôi trường chứng tích lịch sử ở Hà Tĩnh bị quên lãng?
33 học sinh tử nạn vào ngày 9/2/1966
Ngôi trường chứng tích lịch sử ở Hà Tĩnh bị quên lãng?
Ngôi trường chứng tích lịch sử ở Hà Tĩnh bị quên lãng?
Ngôi trường chứng tích lịch sử ở Hà Tĩnh bị quên lãng?
Ngôi trường chứng tích lịch sử ở Hà Tĩnh bị quên lãng?
Ngôi trường chứng tích lịch sử ở Hà Tĩnh bị quên lãng?
Ngôi trường chứng tích lịch sử ở Hà Tĩnh bị quên lãng?
Ngôi trường chứng tích lịch sử ở Hà Tĩnh bị quên lãng?
Ngôi trường chứng tích lịch sử ở Hà Tĩnh bị quên lãng?
Ngôi trường chứng tích lịch sử ở Hà Tĩnh bị quên lãng?
Huyện Hương Khê kỳ vọng là một địa chỉ giáo dục truyền thống cách mạng, nhưng khu di tích này rất ít du khách biết đến

"UBND huyện Hương Khê đã làm thư ngỏ gửi một số tập đoàn kêu gọi đầu tư, nâng cấp Trường cấp 2 Hương Phúc thành một di tích cấp quốc gia đặc biệt, gắn kết với các địa chỉ đỏ khác trên địa bàn nằm trên trục đường 15A để phát triển văn hóa, du lịch, nhưng hiện vẫn chưa có kết quả. 

Di tích này đã xuống cấp, cần được trùng tu, tôn tạo. Dự kiến sẽ  tôn tạo lại các phần mộ, nâng cấp nhà bia to hơn. Kế hoạch xây nhà chờ cho du khách dừng chân nghỉ ngơi, làm ao sen trước khu đất đối diện khuôn viên, dựng lại một trường học nguyên bản tại đây cũng được tính đến nhưng hiện giờ vẫn chưa có vốn", ông Võ Văn Trình, Trưởng phòng Văn hóa Thông tin huyện Hương Khê cho biết.

Thiện Lương