Nhà bác học Trương Vĩnh Ký (1837-1898) nhà văn, nhà khoa học xã hội của Việt Nam trong thế kỷ 19. Ông thông thạo nhiều loại ngôn ngữ và nổi tiếng uyên bác.

Lúc về già, ông đã đích thân thiết kế và trông coi xây dựng khu lặng mộ của mình. Khu lăng mộ hiện nay của nhà bác học Trương Vĩnh Ký nằm trong khuôn viên rộng 2.000m2 ở góc đường Trần Hưng Đạo - Trần Bình Trọng, quận 5, TPHCM.

Cổng chính vào khu lăng mộ nằm trên đường Trần Hưng Đạo. Dù nhà bác học theo đạo Thiên chúa giáo nhưng ông lại thiết kế cổng theo kiến trúc kiểu tam quan của các ngôi chùa Phật giáo. Cổng gồm một cửa chính lớn và 2 cửa phụ nhỏ ở 2 bên, bên trên có 3 tầng mái, lợp ngói ống.

Phía sau cổng tam quan là căn nhà xây dựng theo hình bát giác, có diện tích khoảng 50m2. Căn nhà được xây dựng theo kiểu Pháp, trang trí các họa tiết Đông Tây kết hợp.

Phần mái nhà được chia làm 8 cạnh, lợp ngói vảy cá. Các cạnh được nối với nhau bằng đường viền trang trí đắp nổi hình rồng theo kiểu long hồi, với đuôi rồng hướng lên nóc mái, thân rồng uốn theo đường viền và đầu rồng bên dưới ngước lên. Đỉnh mái được đặt cây thánh giá.

Trên cửa nhà mồ hướng ra đường Trần Hưng Đạo có dòng chữ: “Miseremini Mei Saltem vos Amici Mei” (tạm dịch: Xin hãy thương tôi, ít ra là những bạn hữu của tôi). Còn trên cửa nhà mồ hướng ra đường Trần Bình Trọng là dòng chữ "Fons Vitae Eruditio Possidentis" (tạm dịch: Tri thức là nguồn sống cho ai sở hữu nó).

Trong nhà mồ là 3 mộ phần được lát bằng phẳng trên nền nhà, với 3 tấm đá khác màu có chiều rộng khoảng 1m, dài 2m.

Mộ chính giữa là của cụ Trương Vĩnh Ký, còn 2 ngôi mộ nằm bên cạnh là của vợ con ông. Bia mộ của ông được trang trí khá giản dị với hình cành lá bao quanh, bên trên khắc tên J.B.Petrus Trương Vĩnh Ký cùng năm mất và vài dòng thân thế.

Trong khuôn viên nhà mồ còn có một ngôi nhà cổ do ông Trương Vĩnh Ký xây dựng năm 1886.

Mộ cổ bí ẩn nhà bác học Trương Vĩnh Ký tự thiết kế cho mình ở Sài Gòn
Lăng mộ của nhà bác học Trương Vĩnh Ký trong khuôn viên rộng hơn 2.000m2 nằm trên ở góc đường Trần Hưng Đạo- Trần Bình Trọng, quận 5, TPHCM.
Mộ cổ bí ẩn nhà bác học Trương Vĩnh Ký tự thiết kế cho mình ở Sài Gòn
Cổng chính nằm trên đường Trần Hưng Đạo được thiết kế theo lối kiến trúc kiểu tam quan.
Mộ cổ bí ẩn nhà bác học Trương Vĩnh Ký tự thiết kế cho mình ở Sài Gòn
Ngay phía sau cổng là là căn nhà xây theo hình bát giác, có diện tích 50m2.
Mộ cổ bí ẩn nhà bác học Trương Vĩnh Ký tự thiết kế cho mình ở Sài Gòn
Ngôi nhà là khu lăng mộ của nhà bác học Trương Vĩnh Ký. Phần mái được lợp ngói vảy cá màu đỏ.
 
Mộ cổ bí ẩn nhà bác học Trương Vĩnh Ký tự thiết kế cho mình ở Sài Gòn
Trên các đường viền mái là hình rồng.
Mộ cổ bí ẩn nhà bác học Trương Vĩnh Ký tự thiết kế cho mình ở Sài Gòn
Khu lăng mộ do cụ Trương Vĩnh Ký tự thiết kế và giám sát xây dựng.
Mộ cổ bí ẩn nhà bác học Trương Vĩnh Ký tự thiết kế cho mình ở Sài Gòn
Căn nhà được xây dựng theo kiểu Pháp, trang trí các họa tiết Đông Tây kết hợp.
Mộ cổ bí ẩn nhà bác học Trương Vĩnh Ký tự thiết kế cho mình ở Sài Gòn
Trên cửa nhà mồ hướng ra đường Trần Hưng Đạo có dòng chữ: “Miseremini Mei Saltem vos Amici Mei” (tạm dịch: Xin hãy thương tôi, ít ra là những bạn hữu của tôi). 
Mộ cổ bí ẩn nhà bác học Trương Vĩnh Ký tự thiết kế cho mình ở Sài Gòn
Còn trên cửa nhà mồ hướng ra đường Trần Bình Trọng là dòng chữ "Fons Vitae Eruditio Possidentis" (tạm dịch: Tri thức là nguồn sống cho ai sở hữu nó).
Mộ cổ bí ẩn nhà bác học Trương Vĩnh Ký tự thiết kế cho mình ở Sài Gòn
Trong tám cạnh của căn nhà, có ba cạnh là cửa vào còn lại là những bức tường có trổ ô thông gió. Cửa vào qua bậc tam cấp, có chạm trổ phù điêu nổi kết hợp nét kiến trúc của cả phương Đông và Tây.
Mộ cổ bí ẩn nhà bác học Trương Vĩnh Ký tự thiết kế cho mình ở Sài Gòn
Trong nhà mồ có 3 mộ phần, gồm 3 bia đá khác màu, chiều rộng khoảng 1 m, dài gần 2m, được lát bằng phẳng. Mộ cụ Trương Vĩnh Ký nằm ở giữa, hai bên là người vợ Vương Thị Thọ và con trai cả Trương Vĩnh Thế.
Mộ cổ bí ẩn nhà bác học Trương Vĩnh Ký tự thiết kế cho mình ở Sài Gòn
Trên trần vẽ trang trí hình tượng long mã ở giữa, xung quanh là mây gió.
Mộ cổ bí ẩn nhà bác học Trương Vĩnh Ký tự thiết kế cho mình ở Sài Gòn
Chính giữa nhà mồ là tượng bán thân nhà bác học và phía sau là đài thờ bên trong nhà mồ.
Mộ cổ bí ẩn nhà bác học Trương Vĩnh Ký tự thiết kế cho mình ở Sài Gòn
Trong khuôn viên nhà mồ còn có một ngôi nhà cổ do ông Trương Vĩnh Ký xây dựng năm 1886
Cây cổ thụ bị xiềng xích chằng chịt suốt hàng trăm năm

Cây cổ thụ bị xiềng xích chằng chịt suốt hàng trăm năm

Suốt hàng trăm năm nay, cây cổ thụ này bị xiềng xích chằng chịt xung quanh dù chẳng có chân để chạy trốn.

Theo Dân Trí