Ý nghĩa việc cúng bánh trôi, bánh chay trong Tết Hàn thực

06:18 | 17/04/2018

Tết Hàn thực 3/3 hàng năm, các gia đình người Việt đều chuẩn bị những đĩa bánh trôi, bánh chay thành kính dâng lên ban thờ tổ tiên. Tuy nhiên không phải ai cũng biết ý nghĩa của việc cúng bánh trôi, bánh chay.

Nguồn gốc Tết Hàn thực

Theo nhà nghiên cứu văn hóa Trịnh Sinh, Tết Hàn thực ở Việt Nam bắt nguồn từ một điển tích của Trung Quốc được lưu truyền tới ngày nay.

Theo nghĩa chữ Hán, "Hàn" là lạnh, "thực" là ăn. Tết Hàn thực có ý nghĩa là ngày Tết ăn đồ lạnh. 

Tết Hàn Thực,Bánh trôi bánh chay
Tết Hàn thực là ngày ăn các đồ lạnh và mát. 

Đời Xuân Thu, vua Tấn Văn Công nước Tấn, gặp loạn nên phải bỏ nước lưu vong sống cảnh nay trú nước Tề, mai ở nước Sở. Bấy giờ, có một hiền sĩ tên là Giới Tử Thôi, theo phò vua đã giúp đỡ nhiều mưu kế. 

Một hôm, trên đường lánh nạn, lương thực cạn kiệt, Giới Tử Thôi phải lén cắt một miếng thịt đùi mình nấu lên dâng vua. Vua ăn xong, hỏi ra mới biết đem lòng cảm kích vô cùng.

Giới Tử Thôi theo phò vua Tấn Văn Công trong vòng 19 năm trời, cùng nhau nếm mật nằm gai, khổ luyện thành tài.

Về sau, Tấn Văn Công giành lại được ngôi vương, phong thưởng rất hậu cho những người có công nhưng lại quên mất Giới Tử Thôi. Giới Tử Thôi không oán giận gì, về nhà đưa mẹ vào núi Điền Sơn ở ẩn.

Tấn Văn Công về sau nhớ ra, cho người đi tìm Tử Thôi. Nhưng vì là người không tham danh vọng, Tử Thôi nhất quyết không quay về lĩnh thưởng. Tấn Văn Công ra lệnh đốt rừng (muốn thúc ép Tử Thôi quay về). Không ngờ Tử Thôi quyết chí, hai mẹ con cùng chịu chết cháy trong rừng.

Vua đau lòng, thương xót nên đã lập miếu thờ và hạ lệnh trong dân gian phải kiêng đốt lửa ba ngày, chỉ ăn đồ nguội nấu sẵn tưởng niệm Giới Tử Thôi. Cũng từ đó, ngày mùng 3/3 âm lịch hằng năm được coi là ngày Tết Hàn thực. 

 

Ý nghĩa việc cúng bánh trôi, bánh chay

Mặc dù có nguồn gốc từ Trung Quốc nhưng Tết Hàn thực của người Việt không phải để tưởng nhớ đến Tử Thôi mà mang ý nghĩa đánh dấu sự chuyển mình của vạn vật, chuẩn bị bước vào mùa hè.

Vào Tết Hàn thực, các gia đình người Việt thường chuẩn bị những đĩa bánh trôi, bánh chay thành kính dâng lên ban thờ tổ tiên.

Trao đổi về vấn đề này nhà nghiên cứu văn hóa Trần Lâm Biền chia sẻ, khi tiết trời bước sang tháng 3 sẽ bắt đầu nóng lên, chuẩn bị bước sang mùa hè.

Vì vậy người Việt xưa đã sáng tạo ra món bánh trôi, bánh chay là những món ăn nguội, mang tính mát. Món ăn này vị ngọt thanh, rất phù hợp cho những ngày nóng nực.

Tết Hàn Thực,Bánh trôi bánh chay
Nhà nghiên cứu văn hóa Trần Lâm Biền.

Bên cạnh đó, nguyên liệu làm bánh trôi bánh chay từ gạo và đỗ - 2 sản vật đặc trưng của nền nông nghiệp lúa nước. Với hàm ý cầu nguyện cho thời tiết mưa thuận, gió hòa, mùa màng được bội thu.

Và cũng trong dịp này, dù ai đi đâu, ở đâu cũng cố gắng về với gia đình để đi tảo mộ, cùng nhau ngồi bên mâm cơm sum họp.

Hiện, Tết bánh trôi bánh chay là một ngày lễ quan trọng ở nhiều tỉnh thuộc đồng bằng Bắc bộ. Trong ngày này, người dân thưởng thức những đồ ăn lạnh thay vì nổi lửa nấu nướng.

Bài cúng Tết Hàn thực mùng 3/3 theo 'Văn khấn cổ truyền Việt Nam'

Bài cúng Tết Hàn thực mùng 3/3 theo 'Văn khấn cổ truyền Việt Nam'

Để tiện cho độc giả, chúng tôi xin giới thiệu một số bài cúng Tết Hàn thực phổ biến.

Nghi lễ và văn khấn Tết Hàn thực phổ biến nhất dành cho các gia đình

Nghi lễ và văn khấn Tết Hàn thực phổ biến nhất dành cho các gia đình

Lễ vật cúng ngày Tết Hàn Thực gồm: Hương, hoa, trầu cau và 5 (hoặc 3) bát bánh trôi, 3 (hoặc 5 bát) bánh chay đặt gọn gàng nghiêm chỉnh lên bàn thờ tổ tiên.

Nhật Linh

 
 
  •  
  •  
0 bình luận